Mỗi năm có hàng chục nghìn lao động Việt Nam sang Nhật Bản làm việc theo diện thực tập sinh kỹ năng hoặc kỹ năng đặc định. Ngoài tay nghề và sức khỏe, tiếng Nhật là yếu tố quyết định bạn có hòa nhập nhanh, làm việc an toàn và bảo vệ được quyền lợi của mình hay không. Bài viết này tổng hợp những điều cần chuẩn bị về ngôn ngữ trước và trong thời gian làm việc tại Nhật.
Trình độ tiếng Nhật cần có
Phần lớn chương trình yêu cầu người lao động học tiếng Nhật tập trung vài tháng trước khi xuất cảnh, thường hướng tới trình độ tương đương N4 hoặc N5. Ở mức này, bạn có thể chào hỏi, giới thiệu bản thân, hiểu các chỉ dẫn đơn giản và đọc được chữ hiragana, katakana cùng một số chữ kanji cơ bản.
Tuy vậy, khi sang Nhật, bạn sẽ gặp tiếng Nhật thực tế nói nhanh hơn, nhiều từ địa phương và nhiều thuật ngữ chuyên ngành tại xưởng. Vì vậy, đừng dừng học khi đã đạt chứng chỉ. Hãy coi đó là nền móng để tiếp tục học trong suốt thời gian làm việc.
Những giấy tờ quan trọng bạn sẽ phải đọc
Trong thời gian ở Nhật, bạn sẽ nhận được rất nhiều giấy tờ bằng tiếng Nhật: hợp đồng lao động, bảng lương hàng tháng, thông báo thuế, bảo hiểm, giấy tờ của tòa thị chính, hóa đơn điện nước, nội quy ký túc xá. Nhiều lao động ký hoặc bỏ qua giấy tờ mà không hiểu nội dung, dẫn đến thiệt thòi về lương, bảo hiểm hoặc bị phạt vì không làm đúng thủ tục.
Để đọc những giấy tờ này, bạn có thể chụp ảnh và dùng tính năng dịch hình ảnh, hoặc gõ lại đoạn cần hiểu vào công cụ gg dịch miễn phí trên trình duyệt. Hãy tập trung vào các con số: mức lương cơ bản, tiền làm thêm giờ, các khoản khấu trừ, hạn nộp và số tiền phải đóng.
Hiểu đúng giới hạn của dịch máy với tiếng Nhật
Tiếng Nhật có những đặc điểm khiến máy dịch dễ sai. Câu tiếng Nhật thường lược bỏ chủ ngữ, nên máy phải tự đoán ai làm gì. Tiếng Nhật còn trộn ba bộ chữ và có nhiều cách nói kính ngữ trong văn bản hành chính. Kết quả là bản dịch đôi khi đúng ý chính nhưng sai người thực hiện hoặc sai sắc thái yêu cầu.
Bài hướng dẫn dịch tiếng Nhật sang tiếng Việt giải thích cụ thể những điểm này và cách nhập văn bản để máy dịch chính xác hơn, rất đáng đọc trước khi bạn phải tự xử lý giấy tờ.
Với các văn bản quan trọng như hợp đồng, quyết định của công ty hay giấy tờ pháp lý, bản dịch máy chỉ nên dùng để nắm ý. Hãy hỏi lại người phụ trách của nghiệp đoàn, phiên dịch của công ty hoặc tổ chức hỗ trợ người lao động nước ngoài để chắc chắn.
Giao tiếp an toàn tại nơi làm việc
Trong nhà xưởng, công trường hay nông trại, hiểu sai chỉ dẫn có thể gây tai nạn. Hãy chủ động học thuộc các biển báo an toàn, các từ chỉ nguy hiểm, cấm, dừng lại, chú ý. Khi không chắc mình hiểu đúng, đừng ngại hỏi lại. Người Nhật đánh giá cao sự cẩn thận hơn là làm sai rồi phải sửa.
Bạn cũng nên ghi lại các câu hướng dẫn hay gặp trong công việc vào một cuốn sổ nhỏ, kèm nghĩa tiếng Việt. Sau vài tháng, cuốn sổ này sẽ là tài liệu học tiếng Nhật thực tế nhất của bạn.
Duy trì việc học trong thời gian làm việc
Lịch làm việc ở Nhật thường khá kín, nhưng 20–30 phút mỗi ngày là đủ để tiến bộ. Bạn có thể học từ vựng trên điện thoại khi đi tàu, xem chương trình truyền hình Nhật có phụ đề, hoặc tham gia lớp tiếng Nhật miễn phí do tình nguyện viên địa phương tổ chức. Trình độ tiếng Nhật cao hơn còn giúp bạn có cơ hội chuyển đổi tư cách lưu trú và tăng thu nhập.
Kết luận
Tiếng Nhật là công cụ bảo vệ chính bạn khi làm việc tại Nhật Bản. Học tốt trước khi đi, biết cách dùng công cụ dịch để đọc giấy tờ và luôn hỏi lại với những văn bản quan trọng. Đầu tư cho ngôn ngữ chính là đầu tư cho sự an toàn và thu nhập của bạn trong suốt những năm làm việc xa nhà.
